Ăn dặm: thời điểm nào với trẻ biếng ăn

Ăn dặm - hay còn gọi là ăn bổ sung, ăn sam được hiểu là sự chuyển từ chế độ sữa hoàn toàn sang chế độ ăn có thức ăn khác sữa. Ăn dặm có thể làm cho trẻ thích thú hoặc đôi khi làm cho trẻ biếng ăn, nhất là những trẻ biếng ăn.
Thời điểm ăn dặm rất quan trọng cho sự phát triển của trẻ do đó bạn không nên nóng nẩy hãy để ăn dặm là nguồn cảm hứng đối với trẻ.
Sau 4-6 tháng tuổi trẻ có nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng tăng lên vì trẻ lớn lên không ngừng, sữa không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho bé nên cần phải cho trẻ ăn thêm các loại thức ăn khác. Các chất dinh dưỡng dễ bị thiếu hụt khi chỉ dựa vào chế độ ăn lỏng (sữa) là năng lượng, chất đạm (protein), sắt và kẽm, đưa đến hậu quả là trẻ chậm tăng trưởng, dễ bị thiếu máu, biếng ăn và các rối loạn khác.
     Trước đây rất lâu ông bà ta đã bắt đầu cho trẻ ăn dặm khi trẻ trong 8 tuần tuổi, sau đó 10 năm gần đây các bà mẹ được khuyến nghị là nên bắt đầu cho trẻ ăn dặm khi trẻ trong 4 tháng tuổi.
    Từ năm 2003, theo tổ chức y tế thế giới và UNICEF thời điểm cho trẻ ăn dặm nên bắt đầu khi trẻ tròn 6 tháng tuổi. Do trẻ dưới 6 tháng tuổi thì chức năng thận và ruột chưa hoàn thiện và việc cho ăn sớm có thể làm tăng nguy cơ dị ứng như chàm da hoặc suyễn. Một số nghiên cứu cho thấy hệ tiêu hóa và một số men tiêu hóa ở trẻ chỉ hoàn thiện khi trẻ trên 6 tháng tuổi.
    Tuy nhiên, mỗi trẻ có mức độ phát triển, trưởng thành và nhu cầu về năng lượng khác nhau, cũng như mức độ tăng cân của trẻ trong 4 tháng đầu khác nhau, nên việc cho trẻ ăn dặm có thể bắt đầu khác nhau.

Con biếng ăn, làm sao đây?

    Tại BV Nhi Đồng I, đã tiến hành nghiên cứu tình trạng dinh dưỡng của trẻ điều trị nội trú năm 2003, tình trạng dinh dưỡng 1999 trẻ điều trị ngoại trú 2006, kết quả cho thấy trẻ được bắt đầu cho ăn dặm từ 4 tháng đến 6 tháng tuổi thì tỉ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng là thấp nhất.
Vậy khi nào nên tập cho trẻ ăn dặm?
     Trong vòng 6 tháng đầu đời, sữa mẹ là nguồn cung cấp năng lượng chính cho trẻ. Sữa mẹ dễ tiêu hóa, có đầy đủ các yếu tố bảo vệ giúp bé chống lại bệnh tật và giúp bé phát triển tốt về mặt trí tuệ. Nếu mẹ đủ sữa, bé tăng cân tốt (500 gr-600gr/ tháng) và mẹ có điều kiện thì cho bé bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu thì nên cho trẻ bắt đầu ăn dặm khi trẻ trong 6 tháng tuổi.
Đặc biệt với các bé biếng ăn, các mẹ cần hết sức chú ý tới điều này.
Chỉ cho bé ăn dặm từ 4 - 6 tháng tuổi khi:
- Mẹ phải đi làm sớn, không có điều kiện cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
- Bé được bú sữa mẹ hoàn toàn và đúng cách nhưng không tăng cân tốt
- Trẻ bị đói sau khi cho bú nhưng từ chối sữa
- Trẻ thức dậy nhiều lần vào ban đêm và đòi bú
- Thời gian giữa các cữ bú ngắn dần
Khi con lười ăn việc lựa chọn thời điểm ăn dặm càng trở nên quan trọng. Khi các bé chán bú sữa mẹ, việc thay đổi chế độ ăn có thể làm bé hứng thú hơn với việc ăn uống, qua đó giảm biếng ăn. Nhưng cũng có thể xảy ra trường họp, cho bé ăn dặm quá sớm và thúc ép quá nhiều khiến bé trở nên sợ ăn và càng biếng ăn hơn.
Khi con từ nhỏ đã biếng ăn, thì cha mẹ càng cần phải kiên trí hơn nhưng hãy tin quả ngọt luôn ở cuối con đường. Thử mọi cách trên blog này để lười ăn không còn là nỗi lo.

Khi trẻ biếng ăn ăn dặm...

Với các trẻ biếng ăn, việc ăn dặm trở thành một cực hình.

- Trẻ chống cự lại, không chịu ăn, bạn hãy đổi qua một loại thức ăn khác. Thay vì dùng muỗng đút ăn, bạn có lấy ngón tay sạch quẹt thức ăn cho bé nuốt. Nếu không thành công, bạn tạm lùi lại 1-2 tuần sau và bắt đầu thử lại. Không nên cưỡng ép bé. Đặc biệt với các bé lười ăn, việc cưỡng ép và quát nạt bé khi ăn có thể dẫn đến tâm lý sợ ăn.

Làm sao cho con hết biếng ăn, nhất là lúc ăn dặm

- Nếu bé đi tiêu hơi lỏng một chút, màu sắc có thay đổi, nhưng bé vẫn ăn, bú tốt, chơi khỏe thì bạn vẫn cứ an tâm cho bé tiếp tục ăn.

- Nếu trẻ đi tiêu chảy nhiều nước và đi tiêu hơn 3 làn mỗi ngày, kèm theo ói ọc, sinh chướng bụng, bỏ bú... thì nên nhưng cho ăn ngay, dời lại nửa tháng sau hãy tập ăn trở lại và cũng từng chút một như hướng dẫn trong những ngày đầu ăn dặm.

- Trẻ bị nổi mề đay thì có thể bé đã bị dị ứng trúng, cá nên tạm ngưng ăn trứng, cá khoảng 2 tuần và sau đó tập cho trẻ ăn lại với số lượng tăng dần từ ít đến nhiều.

- Nếu trẻ bị nghẹn, khó nuốt thì xem lại bột có quá đặc, quá lợn cợn không, hãy làm loãng bột hơn với một ít nước chín, nước canh, sữa hoặc tán nhỏ hơn nữa bằng muỗng hay tán qua rây.

- Nếu trẻ không muốn ăn, có phải do bé chưa đói, bạn hãy chờ đến bữa ăn sau. Lúc đói hãy cho ăn trước, sau đó cho bú thêm ngay để bé đủ no. Không nên gò ép, căng thẳng sẽ làm bé sợ ăn vì quan trọng là thói quen ăn uống hơn là phải ăn cho hết suất. Các cha mẹ có con biếng ăn nên chú ý tới điều này. Con ăn uống đủ chất và phát triển bình thường là điều quan trọng nhất. Số lượng ăn không quan trọng.

Bé bắt đầu biếng ăn khi đến tuổi ăn dặm

    Để con không rơi vào tình trạng biếng ăn khi đến tuổi ăn dặm, các bậc phụ huynh nên nắm được cách cho trẻ ăn và dinh dưỡng thế nào là hợp lý. 

Những ngày đầu ăn dặm

    Bạn đừng chú ý đến thành phần dinh dưỡng vội, vì bé biếng ăn chỉ mới làm quen với thức ăn mới ngoài sữa. Sữa trong giai đoạn này vẫn là nguồn thực phẩm cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng và năng lượng. Quan trọng là trẻ làm quen với thực phẩm mới, cách ăn mới bằng muỗng thay vì bú bình.

Các mẹ nên đặc biệt chú ý đến điều này nhất là các mẹ mà có con lười ăn.

Một số thức ăn đầu tiên của trẻ

- Một muỗng bột ăn liền của trẻ em pha loãng với nước ấm chín và sữa.
- Trái cây mềm như chuối hoặc đu đủ, xoài chín nạo bằng muỗng.
- Khoai nấu chín mềm, tán nhuyễn trộn với vài muỗng sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức)
- Tán nhuyễn vài muỗng bí đỏ, bí xanh từ nỗi canh gia đình.

Nên tập như thế nào?

- Nên tập từ ít đến nhiều, từ loãng đến sệt rồi đặc hơn để trẻ dần dần thích nghi.

- Ngày đầu chỉ nên cho trẻ nếm từng chút một, nếu trẻ chịu ăn chỉ nên cho tối đa một muỗng cà phê bột đã pha sẵn, mỗi ngày tăng thêm 2 muỗng cho đến khi trẻ ăn được 1/2 chén, khi đó bạn có thể cho trẻ ăn đặc hơn. Nên tập lúc bụng đói, ngay sau khi ăn dặm vẫn nên cho bú bình thường để trẻ đủ no.

- Trẻ cần 1- 2 tuần để làm quen với một loại thức ăn đặc mới.

- Khi bé đã quen với một loại thức ăn này, hãy cho bé nếm loại mới với cách như trên. Dần dần, bé sẽ quen với nhiều mùi vị, độ đặc khác nhau của thức ăn.

- Giai đoạn này cần có sự kiên nhẫn và tỉ mỉ một chút thì mới đạt được thành công vì sẽ gặp nhiều khó khăn. Nhất là các mẹ có con biếng ăn cần chú ý, không nên quá sốt ruột, mà cáu gắt với trẻ lại càng khiến trẻ sợ ăn.

nếu bố mẹ không biết cách cho ăn, con rất dễ rơi vào tình trạng biếng ăn

Ăn dặm bao nhiêu là đủ và nên ăn bao nhiêu lần/ngày?

    Nói chung, lượng ăn của mỗi bé là khác nhau ở từng cá thể, tùy theo khả năng tiêu hóa hấp thu. Có trẻ ăn nhiều hơn bú sữa, cũng có trẻ biếng ăn bú nhiều hơn ăn phụ thuộc vào cân nặng hiện tại của trẻ. Trẻ có cân nặng càng thấp thì bạn cần được cho ăn thức ăn dặm nhiều hơn vì thức ăn dặm có năng lượng cao hơn so với sữa nên giúp cho trẻ tăng cân tốt hơn.

    Nếu mỗi lần trẻ ăn được quá ít, bạn cần phải tăng số lần ăn dặm để bảo đảm đủ lượng thức ăn dặm cho trẻ theo lứa tuổi. Vậy số lần ăn dặm trong ngày phụ thuộc tuổi, cân nặng và số lượng trẻ ăn được bao nhiêu trong một bữa nhằm bảo đảm đủ nhu cấu năng lượng và chất dinh dưỡng để trẻ phát triển tối ưu.

- Trẻ từ 4-6 tháng: Là giai đoạn tập ăn nên lúc đầu chỉ cần ăn một bữa, mỗi bữa ăn chỉ vài muỗng (từ ít đến nhiều) và cho bú thêm cho đủ no ngay sau khi ăn. Đến khoảng 5 tháng rưỡi, 6 tháng trẻ cần ăn 1-2 chén/ngày (chén 200ml) phụ thuộc vào cân nặng của trẻ. Nếu mỗi bữa trẻ ăn được khoảng nửa chén bạn có thể cho trẻ ăn 2-3 bữa mỗi ngày. Nếu trẻ ăn ít hơn 1/2 chén/bữa bạn có thể cho ăn 3-4 lần nhằm bảo đảm đủ số lượng thức ăn dặm. Bên cạnh những bữa ăn dặm, các cữ sữa khác vẫn duy trì đủ theo nhu cầu của trẻ.

- Từ 6-9 tháng: Trẻ cần ăn khoảng 2-3 chén mỗi ngày với đủ 4 nhóm  thực phẩm trong mỗi bữa. Bạn có thể cho trẻ ăn 3-4 lần/ngày. bên cạnh đó, bé vẫn có thể bú thêm sữa sau mỗi lần ăn dặm nếu trẻ ăn ít hơn 1/2 chén/bữa. Trẻ có thể bú đêm để bảo đảm đủ năng lượng.

- Từ 9-12 tháng: Bé ăn hơn 3 chén bột, cháo đặc/ngày. Bạn nên cho ăn 4 lần/ngày. Ăn thêm trái cây tươi và các loại thức ăn mềm như phô-mai, bánh flan, rau câu, đậu hũ đường và sữa sau mỗi bữa ăn.

Làm sao để đủ chất đây? 

Khi con trẻ lười ăn, mẹ nào cũng lo lắng. Nhưng thực ra con ăn đủ chất là tốt rồi.

Thực phẩm trong thiên nhân được phân thành 4 nhóm dinh dưỡng chính:

- Chất bột đường: bao gồm bột, gạo, bún, mì, nui, bánh phở

- Chất béo: là dầu ăn, mỡ động vật, bơ

- Chất đạm: là thịt, cá, tôm vua, trứng, đậu hũ

- Rau và trái cây

Khi cho ăn, mỗi chén bột, cháo của trẻ phải có:

- 1-2 muỗng canh dầu ăn hay mỡ nước.

- 1 muỗng chất rau, củ băm nhuyễn, tán nhuyễn

- 1 muỗng chất đạm băng nhuyễn

Trẻ biếng ăn phải được cho ăn cả phần cái (phần xác) của thực phẩm thì mới nhận được đủ các chất dinh dưỡng, còn phần nước hầm xương, nước luộc thịt, nước rau... thì hầu như không có chất bổ gì. Vì vậy, các thực phẩm cần được xắt nhỏ, băm nhuyễn và nấu chín. Nên nầu bữa nào ăn bữa đó thì thức ăn mới được tươi mới, đạt tiêu chuẩn dinh dưỡng và vệ sinh.

    Bạn hãy thay đổi món thường xuyên cho trẻ trong từng bữa ăn. Trẻ được ăn đa dạng thực phẩm sẽ không bị ngán và không sợ thiếu các vi chất dinh dưỡng.

Biếng ăn khi tết về

      Những ngày tết hình như con có vẻ lười ăn hơn. Đến bữa lại lừa mãi mới ăn được 1 ít. Khó khăn lắm mới tập được cho con thói quen ăn uống mà giờ lại thế... Đó là tâm sự của biết bao ông bố bà mẹ mỗi dịp tết về. 

    Vì sao lại có hiện tượng trên? Và làm thế nào để khắc phục tình trạng biếng ăn của con trẻ mỗi dịp lễ tết?

     Đặc điểm thức ăn trong những ngày tết của mỗi gia đình là nhiều thức ăn dự trữ (giò chả, bánh chưng, bánh tét, thịt kho...), nhiều thức ăn giàu năng lượng (nhiều béo như thịt kho tàu, nhiều đường như kẹo mứt bánh), nhiều nước giải khát có đường có gas, nhiều trái cây nhưng đôi khi lại ít rau tươi... Những đặc điểm này làm cho trẻ biếng ăn vì thức ăn không thay đổi vị mỗi ngày (do nấu sẵn một món để cúng ông bà tổ tiên), ăn nhiều mỡ, đường làm no lâu và chán ăn do đường máu cao, thức ăn không tươi, kém hấp dẫn và thức ăn có sẵn trong nhà nên trẻ ăn vặt suốt ngày tới bữa không ăn được nữa.

    Thời gian tết thì cũng thay đổi làm trẻ mất sự điều độ trong ăn ngủ. Trẻ được nghỉ học, đi chơi, đi chúc tết nhiều, ăn ngủ bị xáo trộn, thức khuya dậy muộn làm trẻ không có phản xạ ăn uống. Khi đố thì chưa được ăn, khi đến giờ ăn thì qua cơn đói hoặc chưa đói.

Con lười ăn, nỗi đau đầu của tôi

     Các hoạt động khác cũng bịu thay đổi. Tết đến, bố mẹ bận rộn với bao lo toan, thời gian chăm sóc cho trẻ ít đi, trẻ tự ăn tự chơi, xem ti vi nhiều hơn, ăn nhiều hơn hoặc không ăn. Đi chơi nhiều nên nóng nắng làm trẻ uống nhiều nước đặc biệt là nước ngọt làm cho đường máu cao ức chế thèm ăn.
      Như  vậy điểm qua các vấn đề liên quan đến bữa ăn của trẻ trong ngày tết, ta thấy ngày tết quả là rất vui nhưng cũng thật là bất thường cho bữa ăn của trẻ. Do đó trẻ biếng ăn cũng là bình thường thôi. Tuy nhiên ta không thể để sức khỏe trẻ bị ảnh hưởng do những bất thường của ngày tết. Ta cần thay đổi một chút để biến cái bất thường kia thành cái bình thường cho dinh dưỡng trẻ em trong những ngày tết. Cụ thể như sau:
- Không nên la mắng trẻ khi trẻ không ăn những thức ăn mình muốn hãy động viên trẻ ăn và tìm cách bổ sung thức ăn thay thế sau bữa ăn.
- Cần mua sẵn một số thực phẩm có thể dự trữ mà không cần tủ lạnh để tiện đem đi xa, và cho trẻ ăn bổ sung khi trẻ không ăn được những thức ăn lạ như: sữa tươi trong hộp giấy hoặc sữa bột, bột hộp, mì ăn liền, khoai củ, nước đóng chai...
- Không nên quá cứng nhắc trong chế độ ăn ngày tết trong khi mọi thứ đều thay đổi. Ta có thể cho trẻ ăn bất cứ thứ gì trong bữa cỗ giỗ gia tiên, miễn là đủ chất, dinh dưỡng như một tô miến, môt tô bún... nhưng thêm một muỗng dầu ăn cho trẻ nếu trẻ ăn ít. Đây cũng là cơ hội tập cho trẻ ăn những thức ăn lạ nhưng phải đảm bảo thức ăn không bị ôi thiu.
- Đừng quá lo lắng khi trẻ biếng ăn. Trước hết xem có đúng trẻ biếng ăn không hay là trẻ đã ăn các thức ăn khác trước khi ta cho trẻ ăn những thức ăn truyền thống (cháo, bột) của trẻ. Có thể trẻ đã ăn một miếng bánh chưng, một cái bánh ngọt rồi và như vậy là đủ, ta chỉ cần bổ sung thêm một ly sữa hay một hũ yaourt, một miếng thịt nữa là đủ.
- Khi cho trẻ ăn cần chủ ý tới không khí gia đình, có thể cho trẻ ăn một bữa ăn riêng và ăn thêm trong bữa ăn gia đình, hãy để trẻ tự xúc ăn trong bữa ăn chung, gợi ý những thức ăn có ý nghĩa vụ thể, dễ hiểu, để hấp dẫn trẻ ăn như ăn thịt cá cho cao, ăn rau xanh cho sáng mắt, cho da đẹp...
     Tóm lại biếng ăn ngày tết luôn làm cho cha mẹ lo lắng nhưng không phải hoàn toàn không giải quyết được. Hãy bình tĩnh và thông minh để ta và trẻ có những ngày tết vui vẻ <3.

Bé lười ăn khi đến tuổi chập chững biết đi

Ở lứa tuổi 1-5, trẻ rất lười ăn

      "Tôi đút mãi mà nó không chịu ăn, cứ lừa cơm ra ngoài. Nhiều khi bực quá tôi đánh cho vài roi. Đánh con xong rồi thì lại thấy xót." Đã bao người từng làm mẹ đều trải qua nỗi khổ tâm ấy. Thật vậy, hầu hết các bậc cha mẹ có con ở độ tuổi từ 1 - khi đến khám bệnh đều có chung một câu hỏi: "Bác sĩ ơi, cháu nó ăn ít quá, có cách nào để cháu chịu ăn hay không?'

Vậy đâu là nguyên nhân làm cho trẻ biếng ăn và biếng ăn ở độ tuổi này có phải là bệnh lý hay không?

     Ở khoảng từ 1-5 tuổi, trẻ lười ăn là bình thường. Lười ăn có thể được thể hiện qua việc trẻ ăn ít hơn, không cảm thấy đói hoặc không thèm ăn gì cả trừ khi bạn "đích thân ra tay" bằng cách đút trọn từng muỗng.

Tại sao lại có tình trạng như vậy?

      Từ 1 - 5 tuổi, đa số trẻ chỉ tăng khoảng trên dưới 2 kg mỗi năm (so với 12 tháng đầu đời cân nặng của trẻ có thể tăng khoảng gần 7 kg) và có khi 3 hoặc 4 tháng không thấy trẻ lên cân. Tình trạng này y khoa gọi là chứng chán ăn sinh lý

Con đừng lười ăn nhé con yêu

Vậy các bậc phụ huynh nên làm gì trong trường hợp này?

      Không hẳn là người lớn chúng ta "bó tay" trong việc chăm lo con trẻ. Vẫn còn một số cách mà các bà mẹ có thể áp dụng như sau:

- Cho bé tự quyết định chúng sẽ ăn bao nhiêu trong bữa ăn: hầu hết trẻ ăn đủ so với nhu cầu thực sự của chúng dưới sự điều khiển của trung tâm thèm ăn trên não bộ. "Nhiệm vụ tối cao" của bạn là hãy chuẩn bị cho bé môt bữa ăn đầy đủ dưỡng chất.

- Nguyên nhân thông thường nhất khiến trẻ "không biết đói" là do chúng đã ăn vặt trước đó quá nhiều. Bạn cần kiểm soát việc ăn quà vặt của bé để đảm bảo rằng bé ngồi vào bàn ăn với một "chiếc bao tử trống". Cho trẻ uống nước khi bé khát giữa bữa ăn nhưng giới hạn lượng nước trái cây uống vào dưới 200 ml mỗi ngày.

- Cho vào khẩu phần ăn hàng ngày một lượng vitamin cần thiết và không nên để bữa ăn kéo dài hàng giờ đồng hồ

- Trẻ thường có khuynh hướng ăn kém hơn nếu thấy trước mặt một bữa ăn "thừa mứa": Cho một ít thức ăn vào một chiếc đĩa lớn sẽ giúp trẻ cảm thấy thích thú "hoàn thành nhiệm vụ" hơn.
- Cho trẻ uống dưới 500 ml sữa mỗi ngày. Thực chất năng lượng chứa trong sữa cũng tương tự như trong thức ăn đặc. Uống nhiều sữa và nước trái cây cũng là một nguyên nhân làm cho trẻ biếng ăn.
- Không nên đút cho trẻ ăn nếu như trẻ có thể tự ăn một mình. Từ 12 đến 15 tháng tuổi thường trẻ có thể tự dùng muỗng để ăn.
     Như vậy chứng lười ăn ở độ tuổi này không phải là bệnh lý và không cần điều trị gì cả.
Tuy nhiên nên đưa con đi khám nếu bé gặp một trong các dầu hiệu:
- Trẻ sụt cân
- Không tăng cân trong 6 tháng
- Sức đề kháng suy giảm, trẻ bị ốm: trẻ bị viêm đường hô hấp, tiêu chảy, sốt, nôn ói....